Square Root Shortcut for Complex Numbers in JEE Main – Ultimate Guide
Introduction
Finding a + i b \sqrt{a+ib} a + ib traditionally requires solving simultaneous equations. This direct formula solves it in seconds, saving 2-3 minutes per problem.
The Master Formula
For z = a + i b z = a + ib z = a + ib with b ≠ 0 b \neq 0 b = 0 :
a + i b = ± ( ∣ z ∣ + a 2 + i ⋅ b ∣ b ∣ ⋅ ∣ z ∣ − a 2 ) \boxed{\sqrt{a+ib} = \pm\left( \sqrt{\frac{|z|+a}{2}} \ + \ i\cdot\frac{b}{|b|}\cdot\sqrt{\frac{|z|-a}{2}} \right)} a + ib = ± ( 2 ∣ z ∣ + a + i ⋅ ∣ b ∣ b ⋅ 2 ∣ z ∣ − a )
Where:
∣ z ∣ = a 2 + b 2 |z| = \sqrt{a^2 + b^2} ∣ z ∣ = a 2 + b 2 (modulus)
b ∣ b ∣ \frac{b}{|b|} ∣ b ∣ b = sign of b b b (+1 if b > 0 b>0 b > 0 , -1 if b < 0 b<0 b < 0 )
Memory aid: "Plus-a for real part, minus-a for imaginary part, keep b's sign."
Step-by-Step Algorithm
Compute modulus: ∣ z ∣ = a 2 + b 2 |z| = \sqrt{a^2+b^2} ∣ z ∣ = a 2 + b 2
Real part magnitude: R = ∣ z ∣ + a 2 R = \sqrt{\frac{|z|+a}{2}} R = 2 ∣ z ∣ + a
Imaginary part magnitude: I = ∣ z ∣ − a 2 I = \sqrt{\frac{|z|-a}{2}} I = 2 ∣ z ∣ − a
Sign rule:
If b > 0 b > 0 b > 0 : z = ± ( R + i I ) \sqrt{z} = \pm(R + iI) z = ± ( R + i I )
If b < 0 b < 0 b < 0 : z = ± ( R − i I ) \sqrt{z} = \pm(R - iI) z = ± ( R − i I )
Lightning-Fast Examples
Example 1: 3 + 4 i \sqrt{3+4i} 3 + 4 i
a = 3 , b = 4 a=3, b=4 a = 3 , b = 4 , ∣ z ∣ = 5 |z|=5 ∣ z ∣ = 5
R = 5 + 3 2 = 4 = 2 R = \sqrt{\frac{5+3}{2}} = \sqrt{4} = 2 R = 2 5 + 3 = 4 = 2
I = 5 − 3 2 = 1 = 1 I = \sqrt{\frac{5-3}{2}} = \sqrt{1} = 1 I = 2 5 − 3 = 1 = 1
b > 0 b>0 b > 0 ⇒ 3 + 4 i = ± ( 2 + i ) \sqrt{3+4i} = \pm(2+i) 3 + 4 i = ± ( 2 + i ) ✓
Time: 15 seconds
Example 2: 8 − 6 i \sqrt{8-6i} 8 − 6 i
a = 8 , b = − 6 a=8, b=-6 a = 8 , b = − 6 , ∣ z ∣ = 10 |z|=10 ∣ z ∣ = 10
R = 10 + 8 2 = 9 = 3 R = \sqrt{\frac{10+8}{2}} = \sqrt{9} = 3 R = 2 10 + 8 = 9 = 3
I = 10 − 8 2 = 1 = 1 I = \sqrt{\frac{10-8}{2}} = \sqrt{1} = 1 I = 2 10 − 8 = 1 = 1
b < 0 b<0 b < 0 ⇒ 8 − 6 i = ± ( 3 − i ) \sqrt{8-6i} = \pm(3-i) 8 − 6 i = ± ( 3 − i )
Check: ( 3 − i ) 2 = 9 − 6 i + i 2 = 9 − 6 i − 1 = 8 − 6 i (3-i)^2 = 9 - 6i + i^2 = 9-6i-1 = 8-6i ( 3 − i ) 2 = 9 − 6 i + i 2 = 9 − 6 i − 1 = 8 − 6 i ✓
Example 3: − 5 + 12 i \sqrt{-5+12i} − 5 + 12 i
a = − 5 , b = 12 a=-5, b=12 a = − 5 , b = 12 , ∣ z ∣ = 13 |z|=13 ∣ z ∣ = 13
R = 13 + ( − 5 ) 2 = 4 = 2 R = \sqrt{\frac{13+(-5)}{2}} = \sqrt{4} = 2 R = 2 13 + ( − 5 ) = 4 = 2
I = 13 − ( − 5 ) 2 = 9 = 3 I = \sqrt{\frac{13-(-5)}{2}} = \sqrt{9} = 3 I = 2 13 − ( − 5 ) = 9 = 3
b > 0 b>0 b > 0 ⇒ − 5 + 12 i = ± ( 2 + 3 i ) \sqrt{-5+12i} = \pm(2+3i) − 5 + 12 i = ± ( 2 + 3 i )
Special Cases (Instant Solutions)
Case 1: Purely Imaginary (a = 0 a=0 a = 0 )
i b = ± ∣ b ∣ 2 ( 1 + i ) \sqrt{ib} = \pm\sqrt{\frac{|b|}{2}}(1+i) ib = ± 2 ∣ b ∣ ( 1 + i ) if b > 0 b>0 b > 0
Example: 8 i \sqrt{8i} 8 i
∣ 8 i ∣ = 8 |8i|=8 ∣8 i ∣ = 8
8 i = ± 4 ( 1 + i ) = ± 2 ( 1 + i ) \sqrt{8i} = \pm\sqrt{4}(1+i) = \pm2(1+i) 8 i = ± 4 ( 1 + i ) = ± 2 ( 1 + i )
Case 2: Negative Real (b = 0 , a < 0 b=0, a<0 b = 0 , a < 0 )
− r = ± i r \sqrt{-r} = \pm i\sqrt{r} − r = ± i r
Example: − 9 = ± 3 i \sqrt{-9} = \pm3i − 9 = ± 3 i
Case 3: Perfect Square Modulus
When ∣ z ∣ |z| ∣ z ∣ is integer, calculations are mental.
JEE PYQs Solved Rapidly
PYQ 1: JEE Main 2019 Pattern
Find 7 − 24 i \sqrt{7-24i} 7 − 24 i
30-second solution:
a = 7 , b = − 24 a=7, b=-24 a = 7 , b = − 24 , ∣ z ∣ = 49 + 576 = 25 |z|=\sqrt{49+576}=25 ∣ z ∣ = 49 + 576 = 25
R = 25 + 7 2 = 16 = 4 R=\sqrt{\frac{25+7}{2}}=\sqrt{16}=4 R = 2 25 + 7 = 16 = 4
I = 25 − 7 2 = 9 = 3 I=\sqrt{\frac{25-7}{2}}=\sqrt{9}=3 I = 2 25 − 7 = 9 = 3
b < 0 b<0 b < 0 ⇒ 7 − 24 i = ± ( 4 − 3 i ) \sqrt{7-24i}=\pm(4-3i) 7 − 24 i = ± ( 4 − 3 i )
Answer: ± ( 4 − 3 i ) \pm(4-3i) ± ( 4 − 3 i )
PYQ 2: JEE Main 2021 Pattern
If z 2 = − 15 + 8 i z^2 = -15 + 8i z 2 = − 15 + 8 i , find z z z
Solution:
z = − 15 + 8 i z = \sqrt{-15+8i} z = − 15 + 8 i
a = − 15 , b = 8 a=-15, b=8 a = − 15 , b = 8 , ∣ z ∣ = 225 + 64 = 17 |z|=\sqrt{225+64}=17 ∣ z ∣ = 225 + 64 = 17
R = 17 + ( − 15 ) 2 = 1 = 1 R=\sqrt{\frac{17+(-15)}{2}}=\sqrt{1}=1 R = 2 17 + ( − 15 ) = 1 = 1
I = 17 − ( − 15 ) 2 = 16 = 4 I=\sqrt{\frac{17-(-15)}{2}}=\sqrt{16}=4 I = 2 17 − ( − 15 ) = 16 = 4
b > 0 b>0 b > 0 ⇒ z = ± ( 1 + 4 i ) z=\pm(1+4i) z = ± ( 1 + 4 i )
PYQ 3: Multiple Roots
Solve: z 4 + 5 z 2 + 6 = 0 z^4 + 5z^2 + 6 = 0 z 4 + 5 z 2 + 6 = 0
Solution:
Let w = z 2 w=z^2 w = z 2 : w 2 + 5 w + 6 = 0 w^2+5w+6=0 w 2 + 5 w + 6 = 0
w = − 2 w=-2 w = − 2 or w = − 3 w=-3 w = − 3
So z 2 = − 2 z^2=-2 z 2 = − 2 or z 2 = − 3 z^2=-3 z 2 = − 3
z = ± − 2 = ± i 2 z=\pm\sqrt{-2}=\pm i\sqrt{2} z = ± − 2 = ± i 2
z = ± − 3 = ± i 3 z=\pm\sqrt{-3}=\pm i\sqrt{3} z = ± − 3 = ± i 3
Answer: ± i 2 , ± i 3 \pm i\sqrt{2}, \pm i\sqrt{3} ± i 2 , ± i 3
Important Properties
1. Conjugate Property
z ‾ = z ‾ \sqrt{\overline{z}} = \overline{\sqrt{z}} z = z
If a + i b = x + i y \sqrt{a+ib}=x+iy a + ib = x + i y , then a − i b = x − i y \sqrt{a-ib}=x-iy a − ib = x − i y
2. Modulus Property
∣ z ∣ = ∣ z ∣ |\sqrt{z}| = \sqrt{|z|} ∣ z ∣ = ∣ z ∣
Example: ∣ 3 + 4 i ∣ = ∣ 3 + 4 i ∣ = 5 |\sqrt{3+4i}| = \sqrt{|3+4i|} = \sqrt{5} ∣ 3 + 4 i ∣ = ∣3 + 4 i ∣ = 5
3. Product Property
z 1 ⋅ z 2 = z 1 z 2 \sqrt{z_1} \cdot \sqrt{z_2} = \sqrt{z_1 z_2} z 1 ⋅ z 2 = z 1 z 2 (with careful branch selection)
Common JEE Values (Memorize!)
Complex Number Modulus Square Roots 3 + 4 i 3+4i 3 + 4 i 5 5 5 ± ( 2 + i ) \pm(2+i) ± ( 2 + i ) 5 + 12 i 5+12i 5 + 12 i 13 13 13 ± ( 3 + 2 i ) \pm(3+2i) ± ( 3 + 2 i ) 7 + 24 i 7+24i 7 + 24 i 25 25 25 ± ( 4 + 3 i ) \pm(4+3i) ± ( 4 + 3 i ) 8 + 15 i 8+15i 8 + 15 i 17 17 17 ± ( 5 2 + i 3 2 ) \pm(\frac{5}{\sqrt{2}}+i\frac{3}{\sqrt{2}}) ± ( 2 5 + i 2 3 ) *i i i 1 1 1 ± 1 + i 2 \pm\frac{1+i}{\sqrt{2}} ± 2 1 + i 1 + i 1+i 1 + i 2 \sqrt{2} 2 ± 2 4 e i π / 8 \pm\sqrt[4]{2}e^{i\pi/8} ± 4 2 e iπ /8
*Not a nice integer combination
Verification Shortcut
After finding a + i b = x + i y \sqrt{a+ib}=x+iy a + ib = x + i y , quickly check:
x 2 − y 2 = a x^2-y^2 = a x 2 − y 2 = a
2 x y = b 2xy = b 2 x y = b
x 2 + y 2 = ∣ z ∣ x^2+y^2 = |z| x 2 + y 2 = ∣ z ∣
Example: For 3 + 4 i = 2 + i \sqrt{3+4i}=2+i 3 + 4 i = 2 + i :
2 2 − 1 2 = 4 − 1 = 3 2^2-1^2=4-1=3 2 2 − 1 2 = 4 − 1 = 3 ✓
2 ( 2 ) ( 1 ) = 4 2(2)(1)=4 2 ( 2 ) ( 1 ) = 4 ✓
2 2 + 1 2 = 5 = ∣ 3 + 4 i ∣ 2^2+1^2=5=|3+4i| 2 2 + 1 2 = 5 = ∣3 + 4 i ∣ ✓
Polar Form Method (Alternative)
If z = r e i θ z=re^{i\theta} z = r e i θ , then z = r e i θ / 2 \sqrt{z}=\sqrt{r}e^{i\theta/2} z = r e i θ /2
Useful when θ \theta θ is standard angle.
Example: 1 + i 3 \sqrt{1+i\sqrt{3}} 1 + i 3
r = 2 r=2 r = 2 , θ = π / 3 \theta=\pi/3 θ = π /3
z = 2 e i π / 6 = 2 ( cos π 6 + i sin π 6 ) \sqrt{z}=\sqrt{2}e^{i\pi/6}=\sqrt{2}(\cos\frac{\pi}{6}+i\sin\frac{\pi}{6}) z = 2 e iπ /6 = 2 ( cos 6 π + i sin 6 π )
= 2 ( 3 2 + i 2 ) = 6 2 + i 2 2 =\sqrt{2}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}+\frac{i}{2}\right)=\frac{\sqrt{6}}{2}+i\frac{\sqrt{2}}{2} = 2 ( 2 3 + 2 i ) = 2 6 + i 2 2
Practice Problems
Problem 1: − 8 + 6 i \sqrt{-8+6i} − 8 + 6 i
Solution:
a = − 8 , b = 6 a=-8, b=6 a = − 8 , b = 6 , ∣ z ∣ = 10 |z|=10 ∣ z ∣ = 10
R = 10 + ( − 8 ) 2 = 1 R=\sqrt{\frac{10+(-8)}{2}}=1 R = 2 10 + ( − 8 ) = 1
I = 10 − ( − 8 ) 2 = 3 I=\sqrt{\frac{10-(-8)}{2}}=3 I = 2 10 − ( − 8 ) = 3
b > 0 b>0 b > 0 ⇒ − 8 + 6 i = ± ( 1 + 3 i ) \sqrt{-8+6i}=\pm(1+3i) − 8 + 6 i = ± ( 1 + 3 i )
Problem 2: 40 + 42 i \sqrt{40+42i} 40 + 42 i
Solution:
a = 40 , b = 42 a=40, b=42 a = 40 , b = 42 , ∣ z ∣ = 1600 + 1764 = 3364 = 58 |z|=\sqrt{1600+1764}=\sqrt{3364}=58 ∣ z ∣ = 1600 + 1764 = 3364 = 58
R = 58 + 40 2 = 49 = 7 R=\sqrt{\frac{58+40}{2}}=\sqrt{49}=7 R = 2 58 + 40 = 49 = 7
I = 58 − 40 2 = 9 = 3 I=\sqrt{\frac{58-40}{2}}=\sqrt{9}=3 I = 2 58 − 40 = 9 = 3
b > 0 b>0 b > 0 ⇒ 40 + 42 i = ± ( 7 + 3 i ) \sqrt{40+42i}=\pm(7+3i) 40 + 42 i = ± ( 7 + 3 i )
Check: ( 7 + 3 i ) 2 = 49 + 42 i + 9 i 2 = 49 + 42 i − 9 = 40 + 42 i (7+3i)^2=49+42i+9i^2=49+42i-9=40+42i ( 7 + 3 i ) 2 = 49 + 42 i + 9 i 2 = 49 + 42 i − 9 = 40 + 42 i ✓
Problem 3: Find z z z if z 2 = 1 + i 3 1 − i 3 z^2 = \frac{1+i\sqrt{3}}{1-i\sqrt{3}} z 2 = 1 − i 3 1 + i 3
Solution:
Simplify: 1 + i 3 1 − i 3 = ( 1 + i 3 ) 2 1 + 3 = − 2 + 2 i 3 4 = − 1 2 + i 3 2 \frac{1+i\sqrt{3}}{1-i\sqrt{3}} = \frac{(1+i\sqrt{3})^2}{1+3} = \frac{-2+2i\sqrt{3}}{4} = -\frac{1}{2}+i\frac{\sqrt{3}}{2} 1 − i 3 1 + i 3 = 1 + 3 ( 1 + i 3 ) 2 = 4 − 2 + 2 i 3 = − 2 1 + i 2 3
So z 2 = − 1 2 + i 3 2 z^2 = -\frac{1}{2}+i\frac{\sqrt{3}}{2} z 2 = − 2 1 + i 2 3
This is e i 2 π / 3 e^{i2\pi/3} e i 2 π /3 in polar form (r = 1 r=1 r = 1 , θ = 2 π / 3 \theta=2\pi/3 θ = 2 π /3 )
Thus z = ± e i π / 3 = ± ( 1 2 + i 3 2 ) z = \pm e^{i\pi/3} = \pm\left(\frac{1}{2}+i\frac{\sqrt{3}}{2}\right) z = ± e iπ /3 = ± ( 2 1 + i 2 3 )
Quick Reference Chart
| Input | ∣ z ∣ |z| ∣ z ∣ | Real Part | Imag Part | Sign | Result |
|-------|------|-----------|-----------|------|--------|
| a + i b a+ib a + ib (b > 0 b>0 b > 0 ) | a 2 + b 2 \sqrt{a^2+b^2} a 2 + b 2 | ∥ z ∥ + a 2 \sqrt{\frac{\|z\|+a}{2}} 2 ∥ z ∥ + a | ∥ z ∥ − a 2 \sqrt{\frac{\|z\|-a}{2}} 2 ∥ z ∥ − a | same | ± ( R + i I ) \pm(R+iI) ± ( R + i I ) |
| a + i b a+ib a + ib (b < 0 b<0 b < 0 ) | a 2 + b 2 \sqrt{a^2+b^2} a 2 + b 2 | ∥ z ∥ + a 2 \sqrt{\frac{\|z\|+a}{2}} 2 ∥ z ∥ + a | ∥ z ∥ − a 2 \sqrt{\frac{\|z\|-a}{2}} 2 ∥ z ∥ − a | opposite | ± ( R − i I ) \pm(R-iI) ± ( R − i I ) |
Exam Strategy
Check for special cases first (pure imaginary, negative real)
Compute modulus accurately (common source of error)
Apply formula systematically
Verify with quick check (x 2 − y 2 = a x^2-y^2=a x 2 − y 2 = a , 2 x y = b 2xy=b 2 x y = b )
Remember ± \pm ± gives two roots
Time target: 30-60 seconds per square root problem
Common Mistakes to Avoid
Forgetting the ± \pm ± : Square roots give two values
Sign error: Mixing up when real/imag parts have same/opposite signs
Modulus error: ∣ a + i b ∣ = a 2 + b 2 |a+ib|=\sqrt{a^2+b^2} ∣ a + ib ∣ = a 2 + b 2 , not a 2 − b 2 \sqrt{a^2-b^2} a 2 − b 2
Order error: ∣ z ∣ + a 2 \sqrt{\frac{|z|+a}{2}} 2 ∣ z ∣ + a is real part, ∣ z ∣ − a 2 \sqrt{\frac{|z|-a}{2}} 2 ∣ z ∣ − a is imaginary magnitude
Final Tip: Practice with 5-10 examples to build speed. This formula alone can save 5+ minutes in JEE Main if complex number square roots appear.
Related: Complex Algebra Shortcuts | Quick Formula Sheet